راه‌کارهای آموزش ایمنی در برابر حریق به کودکان و نوجوانان

آموزش ایمنی در برابر حریق به کودکان

آموزش ایمنی در برابر حریق به کودکان و نوجوانان بسیار حائز اهمیت است. لذا با اتخاذ راه‌کارهای مناسب می‌توانیم به بهترین شیوه ممکن این کار را انجام دهیم. در این نوشتار قصد داریم این راه‌کارها را برشماریم.

آنچه در این مقاله می‌خوانیم:

مقدمه

آتش­‌سوزی یکی از بلاهایی است که هر ساله سلامتی افراد زیادی از جامعه را به خطر می‌­اندازد. در بین افراد مختلف جامعه، کودکان بیشتر از سایرین در معرض خطر هستند. هرساله، کودکان زیادی در سرتاسر دنیا، قربانی حوادث آتش‌­سوزی می­‌شوند. در این حوادث، گاهی خود کودکان مسبب بروز آتش‌­سوزی هستند و گاهی هم آنها قربانی آتشی می‌­شوند که با سهل‌­انگاری و بی‌­توجهی بزرگترها افروخته می­‌شود.

با ارائه آموزش‌­های صحیح و به موقع به کودکان در خصوص آتش و آتش‌­سوزی، می‌­توان از بروز حادثه جلوگیری کرد. لذا لازم است والدین، مدارس، سازمان­‌های آتش‌­نشانی و کانون‌­های مربوطه، در خصوص آموزشِ ایمنی در برابر حریق به کودکان و نوجوانان، برنامه‌­ریزی کرده و اقدامات عملی لازم را انجام دهند.

در این نوشتار قصد داریم بگوییم اساسا کدام آموزش‌­ها در مورد ایمنی در برابر حریق، برای کودکان مناسب هستند و در ادامه راهکارهایی را پیشنهاد می کنیم که والدین و اولیای مدارس بتوانند از آن برای نیل به این هدف، یعنی آموزش صحیح ایمنی به کودک و نوجوان، استفاده کنند.

کودکان چه آموزش­‌هایی را باید در مورد حریق و ایمنی ببینند؟

هرچند ممکن است یک فرد در تمام طول عمر خود هیچ‌گاه در موقعیت آتش‌سوزی قرار نگیرد، اما این مساله، آموزش صحیح در مورد ایمنی و آتش را منتفی نمی‌­کند. خصوصا کودکان باید از همان سنین ابتدایی، آموزش­‌های لازم در خصوص ایمنی را ببینند تا هم از انجام رفتارهای پرخطر پرهیز کنند و هم اینکه در هنگام بروز آتش‌­سوزی دستپاچه نشوند و بتوانند جان خود را نجات دهند.

اما کدام آموزش‌­ها در الویت هستند و والدین می‌­توانند آنها را به کودکان خود بیاموزند؟ در ادامه به برخی از این موارد که لازم است یک کودک بلد باشد اشاره می­‌کنیم.

  • باید بدانید که سرعت پیشروی یک آتش‌­سوزی مافوق تصور ماست. اگر یک عامل آتش‌­زا در یک منزل مسکونی قرار داده شود، در کمتر از چهار دقیقه، آتش خارج از کنترل می‌­­شود. بنابراین اولین چیزی که کودکان در هنگام بروز آتش‌­سوزی باید بدانند این است که چگونه خود را در کمتر از چند دقیقه به محل ایمن برسانند. بر این اساس باید محل های ایمن را به کودکان خود معرفی نمایید و به آنها بیاموزید از کدام مسیرها می‌­توانند به مکان ایمن فرار کنند و از کدام مسیرها نباید استفاده کنند. همانطوری که می­دانید ایمن‌­ترین مکان در هنگام بروز آتش‌­سوزی، فضای باز خارج از منزل و یا مجتمع مسکونی است.
  • حتی اگر کودکان با نحوه تخلیه سریع منزل در مواقع اضطراری آشنا باشند، مدرسه متفاوت است. راه­‌های فرار ایمن در مدارس هم باید به کودکان آموزش داده شود. اطمینان حاصل کنید که کودکان به تمام نواحی خروج اضطراری مدرسه مسلط هستند و آن ها را می‌شناسند.
  • کودکان باید با علائم خروج اضطراری آشنایی کامل داشته باشند و بیاموزند چگونه باید از این علائم پیروی کنند تا از منطقه خطر دور شوند. در این صورت اگر در محیطی غیر از خانه و مدرسه باشند، می­‌توانند راه‌­های رسیدن به محل ایمن را سریعا پیدا کنند.
  • کودکان باید تجهیزات اعلام حریق را بشناسند و با صدای هشدار آنها آشنا شوند. یک مطالعه نشان می‌­دهد بسیاری از کودکان سیستم­‌های اعلام حریق را نمی‌­شناسند و هنگام شنیدن صدای آژیر آنها متوجه نیستند که آتش‌­سوزی رخ داده است. بنابراین به کودکان خود این تجهیزات را نشان دهید و به آنها بگویید در هنگام آتش‌­سوزی چه صداهایی از آنها تولید می‌­شود. بنابراین حتی اگر شما در منزل نباشید، کودکان با شنیدن صدای آژیر این سیستم­‌ها، وقت را تلف نمی‌­کنند و خود را به محل ایمن می‌­رسانند.
  • به کودکان بیاموزید آتش­‌سوزی به سرعت گسترش پیدا می‌­کند و بیشتر خسارات جانی، ناشی از استنشاق دود حاصل از آتش است، نه سوختگی حاصل از آن! به کودکان بیاموزید بخارات و دودهای سمی می­‌تواند افراد را ظرف مدت چند دقیقه از پای در بیاورند. کودکان باید یاد بگیرند دود به دلیل چگالی پایینی که دارد به بالا می­رود. در این صورت خزیدن بر روی زمین یک راه‌­حل است. پس این آموزش­‌ها قبلا باید به کودکان ارائه شوند و کودکان باید بارها این آموزش‌­ها را تمرین و تکرار کنند.
آموزش ایمنی آتش سوزی به کودکان
  • بسیاری از کودکان در هنگام بروز آتش‌­سوزی نگران و دستپاچه می‌­شوند و به جای فرار ایمن، در جایی خود را پنهان می‌­کنند. کودکان باید آموزش ببینند که در زمان بروز حریق پنهان نشوند و به محل ایمن فرار کنند.
  • بسیاری از کودکان دوست دارند خود را به جای بزرگترها بگذارند و همانند آنها از کبریت، فندک و … استفاده کنند. به همین دلیل باید بیاموزند که این وسایل برای بازی نیستند و نباید در بازی­‌های کودکانه خود از آنها استفاده کنند. همچنین باید یاد بگیرند اگر دوستان و همبازی­‌های آنها اصرار دارند از این وسایل استفاده کنند سریعا مساله را به والدین گزارش دهند و این انتقال مطلب به هیچ وجه خبر چینی نیست!
  • کودکان باید بیاموزند چگونه با خدمات اضطراری همچون پلیس، آتش‌­نشانی و اورژانس تماس بگیرند.
  • کودکان باید بدانند اگر زمانی لباس آنها دچار حریق شد نباید فرار کنند. آنها باید بیاموزند در این هنگام روی زمین غلط بزنند تا آتش خاموش شود.
  • آشپزخانه محل مناسبی برای بازی کودکان نیست. اما آنها این مساله را نم‌ی­دانند. با دلیل و منطق به آنها بیاموزید نمی­‌توانند در آشپزخانه بازی کنند. یا اینکه غیر مستقیم آنان را تشویق کنید که در اتاق خودشان بازی کنند.
  • به کودکان باید آموخت در هنگام حریق و پس از فرار، به هیچ وجه نباید دوباره به خانه برگشت. حتی برای خبرکردن نیروهای آتش‌نشانی هم نباید به خانه برگشت.

آمار واقعی و تکان دهنده

هرچند تنها یک درصد از آتش­‌سوزی­ها توسط کودکان و بازی­‌های خطرناک آنها اتفاق می­‌افتد، اما در حدود 10 درصد از جان‌باختگان حاصل از آتش‌­سوزی را کودکان تشکیل می­‌دهند. بیایید با ارائه آموزش­‌های درست به کودکان در زمینه آتش‌سوزی، دیگر شاهد این حوادث نباشیم.

با کودکان خود در مورد ایمنی حرف بزنید

برای ارائه آموزش­‌های ایمنی در برابر حریق باید با حوصله با کودکان حرف بزنید. در مورد وسایل خطرناک مانند کبریت، محل­‌های ایمنی در هنگام حریق، راه­های رسیدن به نقطه امن، نحوه تماس با نیروهای امدادی و … با کودکان خود صحبت کنید و اجازه دهید آنها هم نظرات خود را به شما بگویند. صحبت کردن مداوم در این زمینه می­‌تواند دانش کودکان را در مورد ایمنی حریق بالا ببرد و کمک کننده باشد.

بازی‌­های جذاب طراحی کنید!

کودکان به بازی علاقه زیادی دارند. در واقع به عقیده روان‌شناسان حوزه کودک و نوجوان، شغل اصلی کودکان بازی کردن است. آنها چنان خلاقیتی در طراحی بازی دارند که با کمترین امکانات بازی‌­های پیچیده­‌ای را طراحی و اجرا می‌­کنند.

بنابراین بهتر است هر نوع آموزشی را در قالب یک بازی به کودک ارائه دهیم. خصوصا اگر کودکان در سنین 4 تا 7 سالگی هستند، بهترین روش برای ارائه هر مطلب آموزشی، ارائه آن به صورت بازی است. هم‌بازی کودکان خود شوید و بازی‌­هایی را طراحی کنید که درون­‌مایه آن آموزش‌­های ایمنی است. به عنوان مثال می­‌توانید در قالب یک بازی آتش‌­نشانی، مراحل فرار ایمن را تمرین کنید.

از شعر کمک بگیرید!

گاهی ارائه یک مطلب آموزشی در قالب یک شعر با قافیه می­‌تواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد. خوشبختانه کتاب­‌هایی وجود دارند که شعرهایی در این زمینه‌­ها در آنها یافت می‌­شود. می­‌توانید این کتاب‌­ها را تهیه و این شعر­ها را برای کودکان خود بخوانید و از آنها هم بخواهید این شعر­ها را حفظ کنند و برای شما بازخوانی کنند.

مسابقه برگزار کنید!

مسابقه‌­ای که مبنای آن برد و باخت نباشد، برای کودکان می‌­تواند مفید و مثمر ثمر باشد و انواع مختلفی از مهارت‌­های فردی و اجتماعی در این مسابقات نهفته است. مسابقه­‌‌هایی طراحی کنید که مناسب سن کودکان است و آموز­ش‌­های داده شده به کودکان را در این مسابقات تمرین کنید. مثلا م‌­توانید یک مسابقه نقاشی با موضوع تجهیزات آتش‌­نشانی بین کودکان برگزار کنید و به همه آنها جوایزی بدهید. یا از کودکان بخواهید دانسته­‌های خود را در قالب پوستر ارائه کنند. همچنین می­‌توانید فرار ایمن را تحت عنوان یک مسابقه با کودکان تمرین کنید و از کرنومتر برای سنجش سرعت آنها استفاده نمایید.

مانورهای آتش­‌نشانی برگزار کنید!

بسیاری از پایگاه‌­های آتش‌­نشانی به منظور آموزش و بالابردن سطح آگاهی مردم، مانورهایی را اجرا می­‌کنند. کودکان هم می‌­توانند در این مانورها شرکت کنند و آموزش‌­های مختلف را از زبان یک آتش­‌نشان دریافت کنند. از آنجایی که کودکان به برخی از شغل­‌ها که لباس مخصوصی دارند و مورد توجه مردم قرار می­گیرند علاقه زیادی دارند، این آموزش­‌ها و مانورها می‌­تواند بسیار مفید و مثمر ثمر واقع شوند.

از کتاب­های موجود در بازار استفاده کنید

کتاب­‌های زیادی هستند که موضوع آن ایمنی در برابر حریق و آتش است. می‌­توانید در کنار سایر کتاب­‌هایی که برای کودکان خود می‌خوانید از آنها هم استفاده کنید. در ادامه به چند کتاب در این زمینه اشاره می‌­کنیم:

  • من یک مامور آتش‌­نشانی هستم. نوشته سینتیا بنجامین و ترجمه الناز محمدپور
  • کودکان و آتش. نوشته پیتر گالانت. ترجمه لیلا علی مددی زنوزی
  • آتش‌­سوزی و ایمنی. ترجمه هایده کروبی
  • ایمنی در خانه. نوشته پتی مایرر گراس. ترجمه فراز پندار
  • یک روز با آقای آتش‌­نشان. نوشته مندی راس. ترجمه تهمینه کرمانی
  • من قهرمان ایمنی هستم. نوشته سید حامد برکاتی و دیگران
  • و …

آموزش‌­ها را هر چند وقت یکبار مرور کنید

حادثه هیچ‌گاه خبر نمی‌­کند! بنابراین علاوه بر ارائه آموزش­‌های دوره‌ای ایمنی به کودکان، بر روی مرور آموزش­‌های قبلی هم تمرکز داشته باشید تا نکات ایمنی ملکه ذهن کودکان شده و در مواقع اضطراری بهترین عکس­‌العمل را از خود نشان دهند. مرور آموزش‌­های قبلی هم می­‌تواند در قالب بازی، مسابقه، کتاب­خوانی و … باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.