اثر خنک کنندگی اسپرینکلر در جلوگیری از انفجار ناشی از آتش سوزی

با شروع آتش سوزی، ممکن است دو پدیده مهلک و خطرناک فلش اور (Flashover) و بک درافت (Backdraft) اتفاق بیفتد. این دو پدیده هرساله جان تعداد زیادی از آتش نشان را در حین عملیات اطفای حریق به خطر می‌اندازد. در این نوشتار قصد داریم این دو پدیده را به طور مختصر معرفی کنیم. آنچه در این مقاله می‌خوانیم:

  • مقدمه
  • فرآیند پایرولیز چیست؟
  • پدیده فلش اور
  • پدیده بک درافت
  • فلش اور و بک درافت، بلای جان آتش نشانان
  • اثر اسپرینکلر در جلوگیری از فلش اور

مقدمه:

فلش اور و بک درافت دو پدیده بسیار خطرناک و مهلک هستند که گاهی ممکن است با مساعد بودن شرایط، در یک آتش سوزی رخ دهند. این پدیده‌ها هر ساله تعداد زیادی آتش نشان در سراسر دنیا را به کام مرگ می‌کشاند. در ادامه به زبان ساده می‌خواهیم این پدیده‌ها را معرفی نماییم. قبل از معرفی این دو پدیده در اندکی در خصوص فرآیند پایرولیز صحبت خواهیم کرد.

فرآیند پایرولیز چیست؟

مواد در طبیعت در سه فاز جامد، مایع و گاز وجود دارند. شاید برای شما هم جالب باشد که بدانید تنها گازها قابلیت سوختن دارند. اما این جمله با تجربه‌های روزمره ما تناقض دارد. ما در طبیعت بارها مشاهده کردیم که جامداتی مانند چوب و مایعاتی مانند بنزین هم مشتعل می‌شوند.

اما نکته اینجا است که جامدات و مایعات قبل از سوختن، تغییر فاز می‌دهند و به گاز تبدیل می‌شوند و این گاز است که می‌سوزد.

اطفای حریق

وقتی دمای جامد و یا مایعی افزایش یابد، یک تجزیه شیمیایی رخ می‌دهد و سبب به‌وجود آمدن گازهای قابل اشتعال می‌شود. این فرآیند تجزیه شیمیایی و تولید گازهای قابل اشتعال، پدیده «پایرولیز» نامیده می‌شود. مثال ملموس‌تر پدیده پایرولیز سوختن شمع است. هنگامی که شمعی روشن می‌شود، حرارت شمع باعث تجزیه شیمیایی پارافین و تولید گازهای قابل اشتعال یا پایرولیز می‌گردد. این گازها باعث روشن نگه‌داشتن شعله و حرارت شعله باعث پایرولیز مجدد می‌شود. با تکرار این چرخه شمع روشن می‌ماند.

پدیده فلش اور:

وقتی حریق در اتاقی رخ دهد، حرارت به جای جای اتاق منتقل می‌شود. این حرارت زیاد سبب تجزیه شیمیایی وسایل اتاق و متصاعد شدن گازهای ناشی از پدیده پایرولیز می‌شود.

زمانی که همه وسایل اتاق پایرولیز می‌شوند به این معنا است که همه چیز آماده سوختن است. به این حالت که همه تجهیزات یک اتاق آماده شعله ور شدن هستند، فلش اور می‌گویند.

پدیده بک درافت:

در مرحله فلش اور، وسعت حریق با میزان اکسیژن اتاق متناسب است. اما زمانی که به دلیل باز شدن درب و یا شکستن پنجره، مقدار زیادی اکسیژن وارد اتاق شود، به یک باره همه چیز مشتعل می‌شود و انفجار مهیبی رخ می‌دهد.

این پدیده بک درافت نامیده می‌شود که متاسفانه هر ساله جان تعداد زیادی آتش نشان را به مخاطره می‌اندازد.

فلش اور و بک درافت، بلای جان آتش نشانان!

اگر در یک ساختمان حریقی اتفاق بیفتد، ممکن است در یک اتاق پدیده فلش اور رخ داده باشد و همه تجهیزات منتظر ورود اکسیژن باشند تا به یک باره آتش بگیرند.

آتش نشانی که برای اطفای حریق به جاهای مختلف ساختمان سر می‌زند ممکن است به ناگاه درب آن اتاق را باز کند. در این صورت حجم زیادی اکسیژن به اتاق وارد و بک درافت (انفجار مهیب) رخ می‌دهد. امروزه آتش نشانان از دوربین‌های حرارتی برای سنجیدن دمای اتاق‌های دچار حریق استفاده می‌کنند. در این صورت آنها از باز کردن درب اتاق‌هایی که حرارت زیادی دارد، خودداری می‌کنند.

مقاله مرتبط : انواع اسپرینکلر

اسپرینکلر

همانطور که دیدیم فلش اور زمانی رخ می‌دهد که دمای اتاق در اثر آتش سوزی افزایش یابد. اما اگر ساختمان به سیستم اطفای حریق اسپرینکلر مجهز باشد، در اثر پاشش آب، دمای اتاق چندان افزایش نمی‌یابد و مواد هم پایرولیز نمی‌شوند. در نتیجه یکی از آثار مهم اسپرینکلر جلوگیری از بروز پدیده فلش اور و بک درافت است.

منبع: کتاب طراحی و محاسبات سیستم اطفای حریق اسپرینکلر- نویسنده: حسام طاووسی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *